10 możliwych korzyści zdrowotnych mniszka lekarskiego

Mniszek znany jest wszystkim jako uporczywy chwast ogrodowy. Ale mniszek to także cenna roślina lecznicza. Medycyna ludowa wykorzystuje jego właściwości lecznicze od stuleci. Jakie korzyści zdrowotne ma mniszek? Jak najlepiej go spożywać? 

Czym jest mniszek?

Mniszek zwany często dmuchawcem lub nieprawidłowo mleczem to wieloletnia roślina o żółtych kwiatach. Najczęstszą jego odmianą jest mniszek pospolity zwany też lekarskim czyli Taraxacum officinale, rosnący na ugorach, poboczach dróg, łąkach i trawnikach. 

Surowcem leczniczym są zarówno liście, jak i łodygi, kwiaty i korzenie mniszka lekarskiego.

Sok mleczny, znajdujący się we wszystkich częściach rośliny, zawiera jako podstawowy związek czynny rozpuszczalną gorzką substancję taraksacynę. To w dużej mierze taraksacynie mniszek zawdzięcza swoje właściwości lecznicze. W liściach i kwiatach występują taraksantyny i flowonoidy, a także sole mineralne obfitujące w potas, magnez, siarkę i krzem. Są również witaminy, zwłaszcza duże ilości witaminy C. Korzenie zawierają także m.in. inulinę, fruktozę, kwasy organiczne, trójterpeny, garbniki oraz olejek eteryczny.

Potencjalne korzyści zdrowotne preparatów z mniszka lekarskiego

  1. Wspomaganie pracy wątroby i trawienia 

    Mniszek pobudza wytwarzanie żółci przez wątrobę oraz ułatwia jej przepływ przez drogi żółciowe do dwunastnicy. Przetwory z mniszka stosuje się więc w wielu schorzeniach powodujących uszkodzenie wątroby i zmniejszenie wydzielania żółci, zwłaszcza w stanach rekonwalescencji po wirusowym zapaleniu wątroby, po zabiegach na drogach żółciowych, w zastoju żółci w pęcherzyku żółciowym, w zagrożeniu kamicą żółciową i jej początkach. I dlatego tradycyjnie był stosowany przez zielarzy w leczeniu takich chorób wątroby jak żółtaczka pokarmowa.
    Ponadto mniszek lekarski pobudza  wydzielanie soku żołądkowego, a przez to ułatwia trawienie.
    Są źródła mówiące o działaniu mniszka lekarskiego jako tradycyjnego środka na zaparcia i inne problemy z trawieniem. Chińscy naukowcy wykazali w 2011 r. w badaniu na gryzoniach, że niektóre substancje chemiczne obecne w mniszku ułatwiają pasaż treści jelitowej. Potrzebne są jednak dalsze badania, by potwierdzić taki sam efekt u ludzi.

  2. Obniżenie poziomu cholesterolu

    Mniszek zawiera związki bioaktywne, które mogą pomóc obniżyć poziom cholesterolu.
    W badaniu przeprowadzonym w 2010 r.  naukowcy z Seulu skoncentrowali się na wpływie konsumpcji mniszka lekarskiego na zdrowie królików. Jego wyniki wykazały, że korzeń i liść mniszka lekarskiego może pomóc obniżyć poziom cholesterolu u zwierząt na diecie wysokocholesterolowej.
    Inne badanie koreańskich naukowców przeprowadzone na myszach wykazało, że spożycie mniszka obniżyło całkowity cholesterol i poziom tłuszczu w wątrobie. Naukowcy doszli do wniosku, że mniszek może pewnego dnia pomóc w leczeniu otyłości związanej z niealkoholowym stłuszczeniem wątroby.
    Jednak badania na ludziach są niezbędne, aby pomóc w określeniu skuteczności mniszka lekarskiego w obniżaniu poziomu cholesterolu.

  3. Regulowanie poziomu cukru we krwi

    Istnieją dowody sugerujące, że mniszek zawiera związki, które mogą pomóc w regulacji cukru we krwi.
    W 2016 r. duńscy naukowcy sugerowali, że właściwości przeciwhiperglikemiczne, antyoksydacyjne i przeciwzapalne mniszka lekarskiego mogą pomóc w leczeniu cukrzycy typu 2. Jednak dalsze badania są wymagane, aby potwierdzić te twierdzenia.
    Zielarze zalecają spożywanie przetworów z mniszka (zwykle w połączeniu z innymi ziołami) w stanach przedcukrzycowych oraz w początkach cukrzycy.

  4. Zmniejszenie stanu zapalnego

    Niektóre badania wskazują, że ekstrakty i związki mniszka lekarskiego mogą pomóc zmniejszyć stan zapalny w organizmie.
    W jednym z badań z 2014 r przeprowadzonych w Korei Płd. naukowcy odkryli, że niektóre polisacharydy obecne w mniszku zmniejszają reakcje zapalne.
    Badanie przeprowadzone było in vitro a nie in vivo, co oznacza, że ​​potrzeba więcej badań, aby stwierdzić, że mniszek lekarski zmniejsza stan zapalny w organizmie człowieka.

  5. Obniżanie ciśnienia krwi

    Istnieje niewiele badań potwierdzających zastosowanie mniszka lekarskiego w obniżaniu ciśnienia krwi. Właściwości obniżające ciśnienie wynikają najprawdopodobniej z moczopędnego działania mniszka. Poza tym mniszek zawiera dużo potasu, który wraz z sodem reguluje równowagę wodną organizmu i normalizuje pracę serca. Ten ważny pierwiastek jest często wypłukiwany z organizmu przez sztuczne diuretyki. Istnieją badania kliniczne, dowodzące tego, że potas może pomóc w obniżeniu ciśnienia krwi. Jednym z nich jest badanie szwajcarskich naukowców z 2015 r. Wykazało ono, że u osób przyjmujących suplementty potasu zaobserwowano obniżenie ciśnienia krwi, szczególnie jeśli już miały wysokie ciśnienie krwi i jednocześnie kontrolowały spożycie sodu.

  6. Wspomaganie utraty wagi

    Niektórzy naukowcy sugerują, że zażywanie przetworów z mniszka lekarskiego może pomóc w odchudzaniu. Teza naukowców oparta jest na zdolności rośliny do poprawy metabolizmu węglowodanów i zmniejszenia wchłaniania tłuszczu.
    Kolejne koreańskie badanie, tym razem na myszach wykazało, że kwas chlorogenowy, substancja chemiczna obecna w mniszku, może pomóc w zmniejszeniu przyrostu masy ciała i zatrzymaniu lipidów. Jednak brak jest mocnych dowodów na poparcie tego twierdzenia.

  7. Ograniczanie ryzyka raka

    Niektóre ograniczone, ale obiecujące badania wykazały, że mniszek lekarski może pomóc zmniejszyć wzrost niektórych rodzajów raka.
    Dotychczas badania dotyczyły wpływu mniszka lekarskiego na wzrost raka w probówkach i okazało się, że może to pomóc w spowolnieniu wzrostu raka okrężnicy, raka trzustki i raka wątroby. Pakistańsko-koreański zespół naukowców badający wzrost raka in vitro ustalił, że ekstrakt z mniszka lekarskiego może pomóc w zmniejszeniu wzrostu raka wątroby.
    Jednakże, podobnie jak w przypadku innych potencjalnych korzyści, wymagane są dalsze badania, aby pokazać, jak skuteczne mogą być przetwory z mniszka w leczenia raka.

  8. Wzmocnienie układu odpornościowego

    Coraz więcej dowodów sugeruje, że mniszek zwiększa odporność organizmu, czyli jest środkiem immunoregulującym. Wywiera korzystny wpływ na czynność fagocytarną białych ciałek krwi, a przypuszcza się, że pobudza również wytwarzanie interferonu, substancji o właściwościach przeciwwirusowych. Zdaniem naukowców  składniki mniszka wykazują zarówno właściwości antywirusowe, jak i antybakteryjne.  I tak badanie chińskich naukowców z 2014 r. wykazało, że mniszek pomaga ograniczyć rozwój wirusowego zapalenia wątroby typu B zarówno w komórkach ludzkich, jak i zwierzęcych.
    Potrzeba jednak więcej badań, aby określić wpływ mniszka lekarskiego na układ odpornościowy. Tym niemniej zielarze zalecają spożywanie przetworów z mniszka przy zwiększonej podatności na choroby infekcyjne i wirusowe.

  9. Odtruwanie organizmu

    Niektóre substancje mniszka lekarskiego mają zdolność tworzenia rozpuszczalnych w środowisku wodnym kompleksów ze szkodliwymi metabolitami, powstającymi w organizmie człowieka. Jest to działanie odtruwające i oczyszczające, zwane dawniej czyszczącym krew.

  10. Utrzymywanie zdrowej skóry

    Niektóre badania wskazują, że mniszek lekarski może pomóc chronić skórę przed uszkodzeniem przez słońce
    Światło ultrafioletowe (UV) powoduje znaczne uszkodzenia skóry i przyczynia się do starzenia się skóry. Badanie  kanadyjskich naukowców przeprowadzone w 2015 r. na komórkach skóry in vitro wykazało, że liście i kwiaty mniszka lekarskiego mogą istotnie zmniejszyć wpływ  szkodliwych promieni UV na skórę.
    Lepsza ochrona skóry przed uszkodzeniami UV to młodszy wygląd na dłużej. Potrzebne są jednak badania in vivo, aby zweryfikować te wyniki.
    Ze względu na bogactwo przeciwutleniaczy obecnych we wszystkich częściach mniszka lekarskiego, spożywanie jego przetworów może pomóc w neutralizacji  wolnych rodników. Przetwory z mniszka zawierają beta-karoten, potężny przeciwutleniacz, który pomaga chronić komórki przed uszkodzeniem. Badania pokazują, że karotenoidy, takie jak beta-karoten, odgrywają istotną rolę w ograniczaniu uszkodzeń komórek.
    Kwiaty i liście mniszka lekarskiego są również bogate w polifenole, w tym we flawonoidy, unieszkodliwiające rakotwórcze wolne rodniki.
    Ponadto mniszek lekarski może pomóc również w leczeniu trądziku, zwłaszcza młodzieńczego, głównie z powodu właściwości odtruwających organizm z toksyn.

Jak spożywać mniszka

Mniszek jest pospolity, rośnie prawie wszędzie. Najlepiej więc spożywać go w stanie świeżym od wczesnej wiosny do późnej jesieni. Oczywiście nie zaleca się zbierania mniszka przy drogach czy na podwórkach ze względu na potencjalną obecność toksycznych zanieczyszczeń. Ale warto zmienić nastawienie do mniszka w ogrodzie i zamiast tępić go jako uporczywy chwast w trawniku, znaleźć miejsce dla niego w ogródku ziołowym lub warzywnym. Liście doskonale sprawdzą się w mieszance sałat, smoothie lub soku. Z  korzeni robi się odwar, a z kwiatów syrop na kaszel i zapalenie gardła.

barb

źródła: Sekcja Zdrowie, poz. 8 i 18, medicalnewstoday.com

 

 

Zobacz również:

Wyleczyć wątrobę dietą


Dieta w chorobach wątroby

Colesterol nie zawsze zły


Cholesterol - czy zawsze zły?

Demistyfikacja odtruwania


Demistyfikacja odtruwania


Uwaga: Naturalne i alternatywne metody leczenia mogą zastąpić leki chemiczne, ale nie zastąpią zdrowego rozsądku. Pamiętajmy, żeby w poważniejszych przypadkach skorzystać z pomocy lekarza.Nie odpowiadamy za skutki stosowania terapii opisywanych w tym serwisie, stosujesz je na własną odpowiedzialność.