Dlaczego trudno dogadać się ze starszymi rodzicami?

Owszem, kochamy ich, jesteśmy wdzięczni za troskę, opiekę i setki wtedy niewidzialnych czynności, dzięki którym pierwsze osiemnaście lat naszego życia było takie przyjemne. Jednak dogadać się z rodzicami – to praktycznie niemożliwe. Jakbyśmy mówili zupełnie różnymi językami. Co gorsze, wraz z osiągnięciem dorosłości psychicznej (odpowiedzialność za swoje czyny) i ekonomicznej (prowadzenie gospodarstwa domowego) kłopoty z dogadaniem się niekoniecznie mijają. W końcu obie strony są już dorosłe – powinno więc być łatwiej o porozumienie bez kłótni. A jednak nie jest.

Dzieje się tak dlatego, że gdy my wchodzimy lub jesteśmy już w etapie dorosłego życia, to rodzice przechodzą w etap starzenia się i starości (graniczną liczbą jest wiek 60-ciu lat, z indywidualnymi odchyleniami w obie strony). To zupełnie inny poziom życia niż normalna dorosłość. Poziom ten ma swoje plusy i minusy. Dopóki trzymasz się plusów i tylko taktownie nawiązujesz do minusów, atmosfera podczas rozmów telefonicznych i niedzielnych wizyt z wnukami powinna być znacznie lepsza.

Do plusów starości i starzenia się zalicza się przede wszystkim przejście na emeryturę – a więc odrzucenie zmęczenia pracą, konieczności łączenia obowiązków domowych, rodzinnych i zawodowych. Emerytura otwiera nowe możliwości rozwojowe i dla wielu osób wiąże się z podjęciem – w końcu! – osobistych wyzwań życiowych. Osoby starsze mogą dysponować swoim czasem zgodnie z własną wolą, potrzebami, kondycją psychofizyczną i możliwościami finansowymi. Mogą przeznaczyć więcej czasu na kontakty z rodziną lub przyjaciółmi, mogą poszerzać swoje zainteresowania poprzez uczestniczenie w różnych formach kształcenia, m.in. w Uniwersytecie Trzeciego Wieku.

Osoby które wkroczyły w okres starości posiadają wiele cech, które warto podpatrywać. Przede wszystkim jest to zdolność porzucania celów, które w gruncie rzeczy są mało istotne, umiar, rozwaga, myślenie całościowe, szerokość spojrzenia na problemy innych ludzi, świadomość własnych ograniczeń, świadomość niezdolności kontroli wielu wydarzeń życiowych. Osoby starsze w porównaniu z osobami młodszymi mają większą zdolność akceptacji bolesnych doświadczeń i poszukiwania w nich znaczenia dla własnego rozwoju. Mniej koncentrują się na zdobywaniu rzeczy materialnych, awansów społecznych czy zawodowych, a więcej – na sprawach związanych ze zdrowiem, uczestnictwem w grupie zainteresowań, dobrowolnej przydatności dla innych i poczucia przynależności. Osoby starsze rzadziej niż osoby młodsze zaprzeczają trudnościom i są mniej skłonne do oszukiwania samych siebie.

Z kolei za negatywne aspekty starości i starzenia się należy przede wszystkim uznać problemy z fizycznym obszarem życia: poruszaniem się, wykonywaniem drobnych codziennych obowiązków, pogorszeniem stanu zdrowia, obniżeniem chęci do działania i pozytywnego nastroju. W pewnym stopniu pogłębia te kłopoty postęp technologiczny – czyli zarówno stopień skomplikowania urządzeń, jak i ich liczba konieczna do prowadzenia normalnego życia (telewizor, pralka, telefon komórkowy, komputer, bankomat). Starszy człowiek przechodzi zatem z dotychczasowej pozycji osoby niezależnej, zaradnej, i pomocnej innym na pozycję osoby zależnej, potrzebującej wsparcia innych.

Za minus starzenia się można też uznać łatwość do popadania w przesadę w kwestii dbania o poczucie bezpieczeństwa i podtrzymanie aktywności i stymulacji. To dlatego osoby starsze mają problemy z uczeniem się nowych zachowań – szybko wracają do starych, wyuczonych przez wiele lat schematów działania, które dają poczucie bezpieczeństwa, oddalają niepokój i zapewniają przewidywalne wyniki.

Starsi ludzie mają też kłopot z perspektywą czasową. Łatwo popadają w negatywną ocenę swojego życia i związaną z tym negatywną samoocenę.  Bardzo często występuje odczucie utraty – tęsknota za dawną sprawnością, brak poczucia sensu życia, poczucie izolacji i osamotnienia. Na tym wszystkim kładzie się też cieniem świadomość przybliżania się kresu ludzkiego życia.

Każda osoba ma oczywiście troszeczkę odmienne podejście do opisanych wyżej plusów i minusów starości. Zależy to od wielu czynników społecznych, rodzinnych, ekonomicznych, psychologii indywidualnej, dotychczasowych doświadczeń życiowych. Najczęściej jednak choćby w minimalnym stopniu występują wszystkie opisane powyżej myśli, postawy i odczucia. Dlatego jeśli chcesz mieszkać lub spotykać się ze starszymi osobami w przyjaznej atmosferze zrozumienia, wsparcia i sympatii, musisz wziąć je pod uwagę. Dopiero wtedy twoje słowa, zachowania, propozycje i argumenty odniosą zamierzony efekt.

Inspiracją tekstu jest książka „Psychologia starzenia się i starości” Stanisławy Steuden (Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011). Wykorzystanie za wiedzą Wydawcy.

 

Zobacz również:

Dieta przeciw starzeniu się


Dieta przeciw starzeniu się

Ćwicz umysł


Ćwicz umysł, by długo ci służył

Jak zdrowo starzeć się


Program zdrowego starzenia się