Co blokuje twój sukces: poczucie niższości czy oczekiwanie trudności?

Co byś zrobiła, gdyby na kawie z przyjaciółką nagle przypomniało ci się: „Ojej, nie wyłączyłam telewizora”? Pewnie niewiele, bo i włączony telewizor to nic takiego. Nie powinno mu się nic stać. Możesz dalej spokojnie pić kawę i cieszyć się miłą rozmową.

A gdybyś oprócz telewizora zostawiła w domu otwartą lodówkę, włączoną pralkę, zupę na kuchence, głodnego kota i niezjedzone kanapki na stole?

„Bez żartów, jestem rozsądna i wiem czego nie należy robić w domu” – pewnie odpowiesz coś w tym stylu. I całkiem słusznie. Nikt rozsądny nie robi sobie takich problemów, gdy planuje spędzić miło czas.

Niestety, niezbyt rozsądnie postępujemy w przypadku poważniejszych problemów życiowych: kariery zawodowej, sukcesu, sfery uczuciowej, relacji z dziećmi. Pozwalamy, aby lodówki, pralki, kuchenki i koty – a mówiąc ogólnie: blokady psychologiczne blokady – przeszkadzały nam w odnoszeniu sukcesów. A jeśli nawet coś nam się uda osiągnąć, to niektóre blokady niszczą radość z tego faktu.

Czy wiesz, co blokuje ciebie?

Analiza blokad sukcesu

Wyobraź sobie taką scenkę: otrzymujesz propozycję objęcia nowego stanowiska w firmie. Zakres obowiązków znacząco się nie zmieni. Dostaniesz podwyżkę i nowy zespół pracowników. Daj sobie chwilę, by wyobrazić sobie swoje biurko, komputer oraz wyświetlonego na ekranie monitora maila z tą wiadomością.

Czy przychodzi ci na myśl pytanie (chodzi o odpowiedź tak/nie, kolejność nie jest ważna):

  • „A jeśli mnie nie polubią i nie dogadam się z nimi?” – Jedną z blokad sukcesu jest dążenie do aprobaty i uznania. Nadajesz wysoką wartość uznaniu i aprobacie okazywanej przez innych. Przez to twoja ocena siebie i twojej pracy jest uzależniona od opinii innych. Rozwiązaniem jest stworzenie osobistego systemu pochwał poza nowym zespołem – wybierz kilku dobrych znajomych z pracy lub poza pracą, przesyłaj im cykliczne informacje o twoich sukcesach i postępach w pracy, uzyskaj od nich pochwały i uznanie za osiągnięcia.

  • „Czy poradzę sobie bez swojego zespołu?” – Jedną z blokad sukcesu jest zależność od innych. Uważasz, że do lepszego radzenia sobie z nowymi wyzwaniami konieczna jest pomoc innych. Polegasz na innych w podejmowaniu decyzji, nadmiernie często szukasz wsparcia. Zachowaniem neutralizującym tę blokadę może być prowadzenie dziennika własnej pracy, którego zapiski będą dowodem na twój wkład w końcowy sukces. Gdy będziesz widzieć, że podejmujesz decyzje i realizujesz działania bez pomocy członków zespołu, zrozumiesz że to samo będziesz też robić z nowym zespołem.

  • „Tutaj jestem postrzegana jako ktoś ważny, tam będę startować od zera” – Jedną z blokad twojego sukcesu jest poczucie wyższości nad innymi. Koncentrujesz się na osiągniętym sukcesie i związanym z nim poczuciu wyższości. W efekcie masz wysokie wymagania wobec otoczenia i raczej skłaniasz się do unikania sytuacji, w których szanse na sukces są mniejsze. Zachowaniem przełamującym tę blokadę może być organizacja zapoznawczego spotkania nowego zespołu, na którym wszyscy będą mogli przedstawić swoje talenty, osiągnięcia i anegdoty z nimi związane. Dzięki temu nie tylko pokażesz swoją wartość, ale też poznasz silne strony swoich nowych współpracowników.

  • „Muszę skrupulatnie pilnować, aby moja wada nie zniszczyła mojego wizerunku” – Jedną z blokad twojego sukcesu może być niższość wobec innych. Chodzi o odczucie, że masz jakąś wadę, która sprawia, że zawsze będziesz kimś gorszym od innych. W efekcie przykładasz nadmierną uwagę do tego jak inni cię postrzegają i zbyt koncentrujesz się na odczuciach, a nie na swoich działaniach. Choć wymaga to wiele odwagi, można to zneutralizować poprzez otwarte opowiedzenie o swoich wadach w żartobliwej formie np. ukazaniu wady jako zalety w określonych przypadkach oraz pokazaniu że wada ta występuje u ciebie w sumie w niewielkim stopniu.

  • „Dopóki nie przyzwyczaję się do pracy w nowym środowisku, sukces jest przypadkowy – nie mogę więc uznać go za własną zasługę ani czerpać z niego przyjemności” – Jedną z blokad twojego sukcesu mogą być nadmiernie wysokie standardy osobiste. Jeśli do zdobycia poczucia osobistego spełnienia niezbędne jest spełnienie określonych warunków, wtedy koncentrujesz się na szczegółach realizacji zamiast na ogólnym celu i przyjemności realizacji. Często kończy się to utratą z oczu celu głównego i porażką. Aby pokonać tę blokadę, można przygotować kilka scenariuszy osiągnięcia celu różnymi sposobami i uznać je wszystkie za równoważne. Wtedy nieważne czy – kontynuując przykład sportowy – drużyna wygra z bezpieczną przewagą 5 punktów, czy może dzięki przypadkowemu asowi serwisowemu grając do dwóch przewag. Oba sposoby będą dla ciebie tak samo poprawne.

  • „To nie to samo co do tej pory, to zbyt trudne, nie dam rady” – Jedną z blokad sukcesu jest zakładanie porażki. Powstaje ono przez niedocenianie osiągniętego sukcesu i przekonanie, że nawet jeśli sukces się pojawi, to będzie niewielki i ulotny. Przejawia się to unikaniem wyzwań i angażowania się w ambitne cele. Aby zneutralizować tę blokadę, można do ustalonego celu głównego zaprojektować zestaw celów dodatkowych – są one dla ciebie wysoko satysfakcjonujące, a jednocześnie ich osiągnięcie jest możliwe nawet przy porażce w stosunku do celu głównego. Cele dodatkowe nie są tym samym co cele cząstkowe. Cele cząstkowe są z definicji mniej ambitne niż cel główny, natomiast cele dodatkowe mogą być równie ambitne, a czasem nawet bardziej. Przykład sportowy: cel główny to zwycięstwo w meczu, natomiast celem dodatkowym może być zdobycie więcej niż 10 punktów, zaliczenie więcej niż 5 bloków lub serii więcej niż 3 udanych serwisów na jednej piłce.

  • „A co zrobię, gdy przydarzy mi się coś złego?” – Jedną z blokad twojego sukcesu może być oczekiwanie trudności. Skupiasz się wtedy na problemach, na komplikacjach, które mogą wystąpić. Przygotowujesz mnóstwo różnych reakcji na różne zdarzenia. Jest to pożyteczne działanie w przypadku zarządzania projektami – ale to tylko jeden etap z wielu. Najpierw robisz listę potencjalnego ryzyka, a potem opracowujesz plan prowadzący do sukcesu. Taki jest też klucz do pozbycia się tej blokady: na problemy przeznaczasz określoną ilość czasu i tylko tyle. Potem myślisz tylko i wyłącznie o zwycięstwie.

  • „Zanim osiągnę choć drobny sukces, zjedzą mnie nerwy i wyjdę na frustratkę” – Jedną z blokad twojego sukcesu może być niedostateczna kontrola frustracji. Przejawia się ona w poczuciu, że nie jesteś w stanie kontrolować swoich emocji, uwagi i frustracji związanej z nieosiąganiem osobistych celów. W efekcie zbyt dużo uwagi poświęcasz kontroli emocji i unikaniu dyskomfortu i brakuje ci siły na realizację zadań wymagających wysokiego lub długotrwałego zaangażowania. Sposobem na pokonanie tej blokady może być ustalenie celów cząstkowych na niskim pułapie: szybkich do osiągnięcia i przyjemnych w realizacji. Pozwoli to przenieść uwagę z nerwów o efekt na przyjemność z działania.

Podane przy pytaniach zachowania neutralizacyjne są tylko przykładem, który nie musi być skuteczny w twoim przypadku. Zachowania te powinny być dobierane indywidualnie po konsultacji z coachem, psychologiem lub doświadczonym trenerem, ponieważ niektóre z nich mogą być ze sobą sprzeczne.

Inspiracją tekstu jest zestawienie 12 problemów związanych z funkcjonowaniem sportowca w fazie przygotowania do występu sportowego (str. 16-17), pochodzące z książki „Psychologia sportu i aktywności fizycznej” Aleksandry Łuszczyńskiej (Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011). Wykorzystanie za wiedzą Wydawcy.

Mariusz Ludwiński dla Wydawnictwa Naukowego PWN

 

Zobacz również:

Perfekcjonizm a stres


Stres perfekcjonistki

Książkowe inspiracje


Inspiracje dla kobiet sukcesu

Kobieta kierowcą


Kobieta za kierownicą