Stany zapalne ostre i przewlekłe

 

Stany zapalne ostre i przewlekłe

Każdy z nas zna ból związany ze stanem zapalnym; czy to będzie oparzona skóra, zakażona rana na palcu czy zainfekowany staw. Miejsce dotknięte procesem zapalnym jest czerwone, ciepłe, obrzęknięte i bolące. Sięgamy po środki przeciwbólowe i leki zmniejszające obrzęk i zaczerwienienie. Czy zawsze słusznie?

Co to jest stan zapalny?

Ciepło i zaczerwienienie spowodowane jest napływem krwi do danego obszaru ciała. Obrzęk powstaje na skutek zmian w ścianach naczyń włosowatych, które pozwalają osoczu wyciekać do tkanek. A ból jest wynikiem uwolnienia związków chemicznych, używanych przez system odpornościowy do mobilizacji mechanizmów obronnych uszkodzonym obszarze. Czyli stan zapalny to widoma oznaka, że system obronny organizmu działa.

Gdy proces zapalny wskazuje na pojawienie się czynników odpornościowych i składników odżywczych w obszarze, który ich potrzebuje, mamy do czynienia z normalnym stanem zapalnym, który stanowi trzon procesu zdrowienia, jest bezwzględnie konieczny i pożądany w obronie, utrzymaniu i gojeniu się ciała. Ogranicza się do konkretnego miejsca, służy określonemu celowi i kończy się, gdy problem zostaje usunięty. A wszelki dyskomfort z nim związany jest ceną, jaką płaci się za zdrowienie.

Czasami jednak proces zapalny poszerza swój zasięg w przestrzeni i w czasie. Wkracza na obszary ciała, które nie doznały uszkodzenia lub ataku i nie kończy się z chwilą, gdy przyczyna uszkodzenia jest usunięta. Mówimy wtedy o nieprawidłowym (przewlekłym) stanie zapalnym. Gdy proces zapalny wymknie się spod kontroli i zaatakuje zdrowe tkanki, mamy do czynienia z różnymi chorobami przewlekłymi.

Jakie choroby odznaczają się nieprawidłowym stanem zapalnym?

Głównymi chorobami przewlekłego stanu zapalnego są choroby autoimmunologiczne, w których system odpornościowy bez wyraźnej przyczyny atakuje tkanki własnego ciała, co może powodować dolegliwości, inwalidztwo, niewydolność narządów a niekiedy nieodwracalne uszkodzenia najważniejszych struktur organizmu. Gdy system odpornościowy atakuje i niszczy komórki trzustki odpowiedzialne za produkcję insuliny mamy do czynienia z cukrzyca typu I, a gdy zwykłe zapalenie gardła wywołane paciorkowcami zachęci układ odpornościowy do zaatakowania stawów i zastawek serca dochodzi do gorączki reumatycznej. Artretyzm i toczeń rumieniowaty to również choroby autoimmunologiczne. Autoimmunizacja może wystąpić w wątrobie, mózgu, mięśniach i skórze. Może stanowić składową innych chorób, takich jak stwardnienie rozsiane lub stany zapalne jelita grubego. U ludzi na nią podatnych reakcję autoimmunologiczną może wywołać infekcja, zatrucie i stres. W wielu jednak przypadkach trudno w ogóle określić przyczynę.

Ponadto dzisiaj widzi się przewlekły stan zapalny jako jedną z przyczyn wielu innych chorób. Jedną z nich jest astma. Dziś uważa się, że odpowiedzialny za nią jest bardziej stan zapalny oskrzeli, powodujący ich skurcz i podaje się chorym na nią leki przeciwzapalne, takie jak wziewne sterydy. Również częstą przyczyną choroby wieńcowej jest stan zapalny ścian naczyń krwionośnych, a odkładanie się cholesterolu na ścianach naczyń może nawet być reakcją organizmu na uszkodzenia powodowane przez stan zapalny.

Prawdopodobnie również choroba Alzheimera ma związek ze stanami zapalnymi, gdyż zmiany strukturalne w mózgu charakterystyczne dla tej choroby, poprzedzane są właśnie stanem zapalnym. Nienormalnych stanów zapalnych dopatruje się również w takich schorzeniach jak choroba Charcota czy choroba Parkinsona. Co więcej, w niektórych chorobach funkcjonalnych, nie wykazujących zmian w obrębie struktur ciała, dopatruje się również związków ze stanami zapalnymi. Przykładem może być zespół jelita drażliwego. Najnowsze badania sugerują, że choroba ta może mieć związek z niewielkimi ogniskami zapalnymi w przewodzie pokarmowym, powodującymi maleńkie uszkodzenia jego tkanek, widoczne wyłącznie pod mikroskopem.

Wydaje się również, że stany zapalne i choroby zwyrodnieniowe, które one przynoszą, mają związek z większością nowotworów. Na złożoną i precyzyjną regulację procesów zapalnych wpływ mają hormony (prostaglandyny, leukotrieny), które dają całkiem przeciwstawne efekty; jedne wzmacniają stan zapalny, podczas gdy inne go wygaszają. Aby utrzymać stan zapalny w ryzach, hormony te muszą pozostawać w równowadze. Hormony wzmacniające stan zapalny to te same, które stymulują komórki do rozmnażania się, podczas gdy hormony wygaszające stan zapalny mają działanie odwrotne. Gdy komórki rozmnażają się intensywniej, wzrasta ryzyko ich zezłośliwienia. Tym samym każdy mechanizm hormonalny, który sprzyja rozwojowi stanu zapalnego, potencjalnie sprzyja także rozwojowi nowotworów.

Jak zapobiegać przewlekłym stanom zapalnym?

Jeśli więc wiele chorób jest wynikiem patologicznych stanów zapalnych lub nienormalnego działania hormonów, które im sprzyjają, należałoby skupić się na zapobieganiu przewlekłym stanom zapalnym, by uniknąć chorób. A profilaktyka w tej dziedzinie to ogólnie mówiąc zdrowy styl życia, w tym przede wszystkim odpowiedni sposób odżywiania się. To, co jemy, może decydować o tym, czy jesteśmy na przewlekłe stany zapalne bardziej czy mniej odporni.

oprac. bajar, na podstawie Sekcja Zdrowie, poz. 48

 


Zobacz również:

Dieta przeciwzapalna


Dieta na stany zapalne

Zdrowe starzenie się


Starzeć się zdrowo

Gimnastyka przy artretyzmie


Ćwiczenia na artretyzm


Podziel się!

Uwaga: Naturalne i alternatywne metody leczenia mogą zastąpić leki chemiczne, ale nie zastąpią zdrowego rozsądku. Pamiętajmy, żeby w poważniejszych przypadkach skorzystać z pomocy lekarza.Nie odpowiadamy za skutki stosowania terapii opisywanych w tym serwisie, stosujesz je na własną odpowiedzialność.