Spis treści

 

Witamina A - "witamina oczu"

Jako witaminę A określa się grupę substancji o podobnej strukturze chemicznej i zbliżonym działaniu na organizm. Retinol, zawarty głównie w maśle, mleku, mięsie i jajach ma największą skuteczność biologiczną. Roślinne karotenoidy (beta-karoten), znajdujące się w żółtych owocach i zielonych warzywach są mniej skuteczne.

Działanie

Witamina A jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania siatkówki oka oraz do rozróżniania kolorów oraz tego, czy jest ciemno czy jasno. Wspomaga też rozwój wewnętrznych warstw skóry i nie dopuszcza do przedwczesnego starzenia się skóry po zbyt intensywnych kąpielach słonecznych. Bez witaminy A nie byłoby możliwe ciągłe wytwarzanie nowych komórek, które utrzymują w dobrej formie nasza skórę.

Witamina A jest rozpuszczalna w tłuszczach. Ale badania wykazały, że im mniej podaje się tłuszczów w diecie, tym składnik ten lepiej działa. Wpływa na obniżenie cholesterolu we krwi, stąd tez pomaga sercu.
Krótko mówiąc; witamina A wzmacnia wzrok i stabilizuje włosy, skórę i zęby. Wpływa też na wzmocnienie sił obronnych organizmu. Liczne badania wykazują, że prawidłowe zażywanie witaminy A wpływa też na niektóre nowotwory. Okazało się np. że ryzyko nowotworu krtani jest dwa razy większe u osób, które dostarczały dziennie swojemu organizmowi tylko po 1700 j.m. tej witaminy, niż u tych, którzy otrzymywali normę (5000 j.m.). Naturalnie przez dłuższy czas.

Zapotrzebowanie

Dzienna dawka to przeciętnie 1 mg. Ponieważ skuteczność różnych substancji należących do witamin grupy A jest różna, w ich przypadku dane dotyczące zapotrzebowania lub zawartości w konkretnym produkcie nie są miarodajne. Podaje się więc te dane w przeliczeniu na re tinol lub tzw. międzynarodowe jednostki. Dobowe zapotrzebowanie na witaminę A wynosi średnio 5000 j.m.

Objawy i przyczyny niedoboru

Pierwszym objawem niedoboru jest światłowstręt, zmniejszona ostrość widzenia o zmroku aż do ślepoty zmierzchowej, zmniejszone wydzielanie łez, suche spojówki i zapalenie spojówek. Jednym z pierwszych objawów jest też „gęsia skórka” , występująca najczęściej na ramionach. Mogą także pojawiać się: brak apetytu, zmęczenie, choroby dróg pokarmowych i zaburzenia funkcjonowania wątroby. Skóra staje się sucha i łuskowata. Efektem może być trądzik, łamliwość paznokci, włosy bez połysku i ich wypadanie. Dochodzi też do zmniejszonej odporności na infekcje.

Przyczyną niedoboru witaminy A może być nie tylko niewystarczające jej spożywanie, lecz także upośledzenie jej wchłaniania w jelicie oraz niedostateczna przemiana prowitaminy A, która zdarza się w chorobach wątroby. Do utrzymania prawidłowego poziomu witaminy A we krwi niezbędny jest cynk. U chorych cierpiących z powodu marskości wątroby stężenie cynku we krwi jest zmniejszone i ich stan nie poprawia się po leczeniu witaminą A.

Przedawkowanie

Objawami przedawkowania są nudności, wymioty, bóle głowy, zaburzenia widzenia i nie kontrolowane ruchy. Przy ekstremalnym przedawkowaniu występuje senność, swędzenie, zmiany skórne i kostne oraz powiększenie wątroby. Obserwuje się pękanie i krwawienie warg, odstawanie naskórka, suchość włosów, zbyt duża pobudliwość nerwowa, bolesne obrzmienia okolic kości długich. Zaobserwowano poronienia i uszkodzenia noworodków. Beta-karoten (z warzyw) jest w zasadzie nieszkodliwy.

Ważne!

Witamina A może być przetworzona w organizmie tylko łącznie z tłuszczem. Dlatego powinniśmy jadać marchew lub pić z niej sok zawsze z odrobiną oleju lub innego tłuszczu.

Łatwo ulega zniszczeniu na świetle. Dlatego np. masło powinno być w złotym (ciemnym, nieprzepuszczającym światła) opakowaniu a śmietana w plastykowych (nie przepuszczających światła) kubkach.

Zwykłe procesy kulinarne niszczą witaminę A na ogół nie bardziej niż w 10%, ale bardzo długie ogrzewanie na wolnym ogniu w odkrytym naczyniu może zmniejszyć w o wiele większym stopniu jej zawartość w produkcie.

Źródła witaminy A

Najbogatszym źródłem witaminy A są produkty pochodzenia zwierzęcego, takie jak wątroba, pełnotłuste mleko i masło a także zielone i żółte warzywa i owoce, jak szpinak, sałata, pomidory czy morele.

Produkt

zawartość wit/prowit. A

w 100g

tran 60.000 j.m.
wątroba wołowa 15.000 j.m.
wątroba wieprzowa 5.000 j.m.
masło 2.000 j.m.
twaróg 130 j.m.
marchew 15.000 j.m.
szpinak 10.000 j.m.
kapusta włoska 5.600 j.m.
pomidory 850 j.m.
morele 700 j.m.
kapusta biała 630 j.m.

 

 

 

 

 

 

 

 

Zobacz również:

Jaka dieta, by być piękną


Dieta dla urody

Oczy i komputer


Oczy i komputer

Przyczyny trądziku


Trądzik nie tylko młodzieńczy