Odmładzający koenzym Q10

Koenzym Q10, określany także nazwą ubichinol-10, coQ10 lub witaminą Q, jest naturalną substancją witamino podobną, uznaną przez wielu naukowców za najskuteczniejszy wśród przeciwutleniaczy opóźniających procesy starzenia się i zapobiegających wielu związanym z wiekiem chorobom, szczególnie chorobom serca.

Do mniej więcej trzydziestego roku życia nasz organizm sam wytwarza wystarczające ilości ubichinolu . Jednak już około 20. roku produkcja koenzymu Q10 zaczyna się zmniejszać, co prowadzi często do znacznych niedoborów w wieku średnim. Poza normalnym starzeniem się organizmu, na spadek produkcji koenzymu Q10 mają wpływ niewłaściwe nawyki żywieniowe, przewlekłe niedożywienie, alkoholizm oraz inne zatrucia organizmu.

Jak działa koenzym Q10?

Koenzym Q10 jest silnym przeciwutleniaczem, podobnym do witaminy E. Chroni cząsteczki tłuszczów przed utlenianiem lub nasyceniem ich wolnymi rodnikami. Ale największą rolę spełnia w mitochondriach, małych strukturach we wnętrzu komórki, w których podczas spalania tlenu produkowana jest niezbędna do życia energia. Starzenie organizmu postępuje w tempie proporcjonalnym do stopnia uszkodzenia mitochondriów przez wolne rodniki. Uszkodzenia te mogą zmniejszyć ilość produkowanej energii nawet o 80%, co prowadzi do znacznych zaburzeń działania mięśnia sercowego, mózgu i wątroby. Koenzym Q10, chroniąc przed wolnymi rodnikami, zapobiega tym uszkodzeniom.

Jak koenzym Q10 wpływa na nasze zdrowie?

Chroni tętnice
Koenzym Q10 odgrywa bardzo ważną rolę w samych początkach procesu powstawania miażdżycy. Wyjątkowo silnie hamuje utlenianie frakcji HDL cholesterolu i jego zamianę w zły cholesterol LDL, który osadza się na ściankach naczyń krwionośnych w postaci blaszki miażdżycowej. Wpływa więc na utrzymaniu tętnic w dobrym stanie i tym samym zapobiega zawałom i udarom mózgu. Korzystny wpływ zwiększonej podaży coQ10 zaobserwowano także w niewydolności krążenia, chorobie niedokrwiennej serca i arytmii.

Ożywia osłabione serce
Największym zagrożeniem dla osób w podeszłym wieku jest choroba serca, znana jako kardiomiopatia. W jej przebiegu dochodzi do osłabienia siły mięśnia sercowego, serce powiększa się, a przy tym nie jest w stanie przepompować odpowiednich ilości krwi. Wg niektórych naukowców, główną przyczyną coraz częściej występującej kardiomiopatii jest powszechnie spotykany niedobór koenzymu Q10. Z licznych badań wynika, że w przypadku 75% chorych na serce występują znaczące niedobory coQ10 w komórkach serca (jest go nawet 10krotnie mniej niż u osób ze zdrowym sercem). W wielu krajach (np. Izrael, Włochy, Szwecja, Japonia) coQ10 jest rutynowo podawany pacjentom z kariomiopatią.

Obniża ciśnienie krwi
Z badań przeprowadzonych na Uniwersytecie Teksańskim w Austin wynika, że codzienne przyjmowanie 225 mg coQ10 obniżyło znacząco ciśnienie tętnicze krwi u 85% spośród przebadanych 190 osób a wykonane następnie echokardiogramy wykazały poprawę funkcjonowania serca. Po leczeniu coQ10 51% badanych mogło się obyć bez jakichkolwiek leków, a 25% do utrzymania właściwego ciśnienia wystarczyło przyjmowanie preparatu zawierającego koenzym Q10.

Wspomaga układ immunologiczny
W badaniach na myszach stwierdzono, że osobniki starsze produkują zaledwie 1/3 przeciwciał w porównaniu z młodymi. Po podawaniu coQ10 ilość przeciwciał w ich organizmach wzrosła jednak 2,5 raza, osiągając 80% poziomu spotykanego u młodszych osobników. W przypadku człowieka dzieje się podobnie. W badaniach przeprowadzonych na Uniwersytecie Teksańskim stwierdzono wzrost ilości immunoglobulin klasy G (przeciwciał IgG) w przypadku pacjentów otrzymujących codziennie 60 mg coQ10. Zjawisko to występowało przeciętnie po 1-3 miesiącach od rozpoczęcia terapii.

Pomaga odtruwać organizm
Dzięki silnym właściwościom przeciwutleniającym coQ10 pomaga w odtruwaniu komórek z toksyn i ich usunięciu z organizmu. Zauważono, że zmniejsza on toksyczność niektórych leków, w tym przeciwnowotworowych (zmniejsza kardiotoksyczność niektórych chemioterapeutyków), antyarytmicznych czy stosowanych w chorobie nadciśnieniowej (np. betablokerów). Zapobiega uszkodzeniu komórek, stanowi ich pierwszą linię obrony, zmniejsza również niekorzystny wpływ naświetlania promieniami UVA.

Chroni mózg przed uszkodzeniem
Niektórzy naukowcy sugerują, że koenzym Q10 może zapobiegać degeneracyjnym chorobom mózgu, takim jak choroba Alzheimera, choroba Lou Gehriga czy stopniowe osłabienia funkcjonowania mózgu występujące w starszym wieku. Dzieje się tak dzięki obronnym właściwościom coQ10 dotyczącym mitochondriów, a właśnie uszkodzenie mitochondriów przez wolne rodniki jest główną przyczyną utraty funkcji mózgu. Koenzym Q10 usprawnia funkcjonowanie komórek mózgowych i całego układu nerwowego. Neurolodzy, po wstępnych badaniach klinicznych, potwierdzają, że coQ10 może w przyszłości posłużyć jako lek wspomagający terapię w chorobie Parkinsona oraz w migrenie.

Przedłuża młodość i życie
Z badań przeprowadzonych na Uniwersytecie Kalifornijskim w Los Angeles wynika, że myszy, które otrzymywały koenzym Q10, były dłużej młode, a w późniejszym wieku bardziej aktywne niż pozostałe osobniki. Wyglądały też zdecydowanie lepiej i żyły przeciętnie o 2 miesiące dłużej niż pozostałe.

Poprawia wygląd skóry
Zdaniem kosmetologów, dzięki silnym właściwościom przeciwutleniającym koenzym Q10 chroni skórę przed działaniem wolnych rodników, zwiększa zdolności obronne naskórka, pobudza regenerację skóry, zmniejsza zmarszczki, zwiększa jędrność skóry czyli przeciwdziała starzeniu się skóry. Badania dotyczące wykorzystania koenzymu Q10 potwierdzają możliwość wykorzystania go w preparatach kosmetycznych (kremy, maseczki), w tym także jako naturalnego filtra przeciwsłonecznego o niskim ryzyku podrażnień.

Pomocny w innych chorobach
Ponadto coQ10 pomocny jest w niektórych chorobach metabolicznych (cukrzyca, otyłość), a także paradentozie. Z badań klinicznych nad przydatnością coQ10 w terapii cukrzycy typu II wynika, że podawanie koenzymu obniża ciśnienie tętnicze w tej grupie chorych oraz sprzyja wyrównaniu poziomu glukozy we krwi.

Źródła koenzymu Q10

Koenzym Q10 jest to naturalna substancja wytwarzana przez wątrobę. Występuje też w niektórych produktach, zwłaszcza w tłustych rybach i owocach morza (bogatym źródłem koenzymu są makrela, łosoś, sardynki). Dosyć bogate w coQ10 jest surowe mięso (przede wszystkim wołowe), a zwłaszcza serce, nerki, wątroba i śledziona, a niewielkie jego ilości są również w świeżych owocach i warzywach, oleju sojowym i orzeszkach ziemnych. Przyjmowany jest on z pożywieniem, ale ulega zniszczeniu podczas gotowania i przetwarzania produktów. Ponieważ zaliczany jest do związków rozpuszczalnych w tłuszczach, tylko w ich obecności jest wchłaniany z przewodu pokarmowego.

Kiedy niedobory koenzymu Q10?

Produkcja koenzymu Q10 znacznie zmniejsza się z wiekiem i wtedy, gdy najbardziej go potrzebujemy czyli po przekroczeniu 40 roku życia, mamy go za mało. A już przy niedoborze rzędu 25% pojawiają się nieprawidłowości w pracy serca, nadciśnienie i inne choroby. Szacuje się, że u 80% ludzi starszych występują duże niedobory tej substancji. Ponadto za mało coQ10 mają osoby intensywnie ćwiczące (im intensywniej pracuje organizm, tym więcej zużywa koenzymu Q10, i tym więcej go potrzebuje), niedożywione, schorowane, przebywające w zanieczyszczonym środowisku a także chorzy przyjmujący niektóre leki, w tym na obniżenie cholesterolu (statyny), na nadciśnienie (beta blok ery, klonidyna) oraz przeciw depresji . Poziom koenzymu Q10 obniża się również przy nadczynności tarczycy, chorobach autoimmunologicznych, przewlekłych zakażeniach oraz po nadmiernym i długotrwałym wysiłku fizycznym.

Suplementy diety z koenzymem Q10

Osoby zagrożone niedoborem koenzymu Q10 powinny rozważyć zażywanie jego suplementów, gdyż możliwości jego spożycia z pożywieniem są ograniczone (np. żeby dostarczyć 30 mg coQ10 trzeba zjeść ok. pół kg sardynek!).

Jaka dawka?

Dla osób zdrowych dzienna dawka chroniąca przed zbyt wczesnym starzeniem powinna wynosić 30 mg. Osoby z objawami przewlekłych chorób potrzebują z reguły 50-200 mg dziennie. Koenzym Q10 jest całkowicie bezpieczny i nie istnieje niebezpieczeństwo jego przedawkowania. Jednak dawki powyżej 200 mg dziennie nie mają sensu, bo z badań wynika, że maksymalny poziom coQ10 we krwi osiągany jest po pojedynczej dawce 100 mg.

Jakie preparaty?

Suplementy z coQ10 występują w postaci tabletek, kapsułek z proszkiem lub kapsułek z substancją oleistą. Najłatwiej przyswajalne są tabletki i kapsułki na bazie oleju. Tabletki należy zawsze zażywać z odrobiną tłuszczu (np. oliwa z oliwek) lub brać kapsułki na bazie oleju, w przeciwnym razie mogą się wcale nie wchłonąć.

Jak długo trzeba czekać na efekty?

Jako przeciwutleniacz koenzym Q10 chroni komórki niemal od razu, jednak na zauważalne efekty trzeba poczekać na ogół 1-3 miesiące. Przy dużych niedoborach korzyści ujawniają się znacznie szybciej (nawet po kilku dniach).

Inne sposoby na zwiększenie ilości coQ10

  • Należy brać witaminę E. Może ona stymulować produkcję koenzymu Q10.

  • Trzeba przyjmować dostatecznie dużo selenu, który powoduje zwiększenie syntezy coQ10 nawet w komórkach, w których nie stwierdza się jego niedoboru.

  • Należy brać witaminy z grupy B. Witaminy B6, B12, B2, niacyna i kwas foliowy są niezbędne do produkcji coQ10.

Uwaga: Nie wolno stosować preparatów z coQ10 zamiast dotychczasowego leczenia. W stanach chorobowych, w tym w leczeniu kardiomiopatii przeciążeniowej, koenzym Q10 stosowany jest jako dodatek do rutynowej farmakoterapii, a nie zamiast niej. Dla oceny poprawy funkcjonowania serca konieczne jest jego specjalistyczne monitorowanie pozwalające równocześnie na korygowanie terapii. Jeśli z jakiegoś powodu przyjmuje się leki, trzeba skonsultować się z lekarzem, zanim zacznie się przyjmować suplementy coQ10.

oprac. bajar
na podstawie: Sekcja Zdrowie, poz. 43 oraz www.umm.edu (University of Maryland, Medical Center)

 

Zobacz również:

Witaminy


Witaminy

Suplementy diety


Suplementy diety

Metale ciężkie


Niebezpieczne metale