Spis treści

Korzenne przysmaki na świątecznym stole

„... Otóż pomnij - że jeśli, oprócz zagranicznych korzeni i przypraw dodasz do pierników, które wypiekasz, jeszcze i wonnego, słodkiego miodu, smak ich będzie niezrównany...” - takiej rady królowa krasnoludków udzieliła młodemu czeladnikowi Bartłomiejowi w nagrodę za uratowanie życia królowej pszczół. Bajka Marii Kruger „Toruńskie pierniki” to jedna z wielu historii na temat przysmaku nieodłącznie kojarzącego się z Bożym Narodzeniem.

A Anna Jantar w utworze „Rosyjskie pierniki” śpiewała„Już pierników cały stół, każdy niby serce”. Pierniczki są symbolem szczęścia i dostatku, dlatego tych małych, kolorowych słodkości nie może zabraknąć na świątecznym stole.

Zaznaczmy, że piernik to ciasto o charakterystycznym aromacie przypraw, pierniczki są zaś małymi ciasteczkami, które podobnie jak i piernik - wyróżniają się specyficznym zapachem i smakiem, który zawdzięczają kompozycji miodu i przypraw, takich jak cynamon, goździki, imbir, gałka muszkatołowa oraz pieprz.

Z Holandii do Torunia

Pierwsze adnotacje o cieście piernikowym pochodzą ze Średniowiecza. Przysmak, od nazwy jednego ze składników, były zwane miodownikiem. Swą dzisiejszą nazwę zawdzięcza przyprawom korzennym, które do Polski dotarły w XIV wieku. Słowo piernik pochodzi od „pierne” podkreślającego znaczną zawartość pieprzu w cieście. Początkowo piernik uznawany był za symbol luksusu, gdyż przyprawa do piernika była bardzo droga.
Do Europy przyprawa piernikowa dotarła w okresie wojen krzyżowych, kiedy to nastąpił rozwój handlu z Bliskim Wschodem. Ciasto wywodzi się z miast hanzeatyckich (związek miast handlowych znajdujących się w Europie Północnej). Pierniki mylnie uważane są za tradycyjny polski wypiek, gdyż pochodzą one z okolic dzisiejszej Holandii.

Pierwotna receptura piernikowa została precyzyjnie opracowana tak, aby wypiek miał wydłużoną przydatność do spożycia. Wszak ciasto wysyłane w odległe rejony świata powinno długo zachowywać świeżość. O trwałości piernika decydują dwie jego właściwości. Pierwszą jest przyprawa korzenna, a drugą - jego twarda i sucha konsystencja.
Polską stolicą piernikarstwa jest Toruń. Na rozwój tego rodzaju rzemiosła w mieście wpłynęło kilka czynników. Pierwszym z nich była produkcja na ziemi chełmińskiej mąki najwyższego gatunku, a drugim - bardzo dobrze rozwinięte pszczelarstwo. Co więcej, miasto Toruń położone było na szlakach handlowych, w związku z czym dostęp do przypraw z Persji, Indii i Turcji był ułatwiony.

Najwcześniejsze wzmianki źródłowe dotyczące toruńskiego rzemiosła piernikarskiego pochodzą z 1380 roku i opisują piekarza lub ciastkarza (Kucheler), który nazywał się Niclos Czan i zajmował się wyrobem korzennych przysmaków.

Najpopularniejszym pierniczkiem jest toruńska katarzynka. Istnieje wiele wyjaśnień dot. kształtu tego smakołyku. Według jednej z legend, katarzynkę stworzył młody czeladnik zakochany w Katarzynie, córce swojego mistrza. Z kolei wg drugiej historii, twórcą wzoru jest nie kto inny, jak tylko... ładna córka piekarza. Być może kształt katarzynki to dzieło przypadku - niektórzy sądzą, iż w trakcie pieczenia sześć medalionów (bądź dwa serca) po prostu się ze sobą złączyły w dobrze znaną nam do dziś formę.

 

Zobacz również:

Przepisy na świąteczne dania


Przepisy świąteczne

Orzechy dla zdrowia


Orzechy dla zdrowia i urody

Miód na kaszel i sen


Miód na kaszel i sen