Kawa – więcej szkody, czy pożytku?

Rano nie możesz rozbudzić się bez małej czarnej? Potem w biurze bez pomocy kawy nie jesteś w stanie dogonić uciekających terminów? Pijesz więc kolejną filiżankę kawy i masz wyrzuty sumienia. Może nieuzasadnione. Zobacz komu kawa służy, a dla kogo może być wręcz zabójcza.

Właściwości kawy

Kawa praktycznie nie ma żadnych wartości odżywczych. Zawiera jednak znaczną ilość kofeiny, działającej stymulująco na nasz organizm, pobudzającej układ nerwowy i uwalniającej adrenalinę do krwiobiegu. Kofeina zawarta w kawie rozszerza naczynia krwionośne oskrzeli, co przyczynia się do lepszego dotlenienia organizmu. Według najnowszych badań amerykańskich, kawa jest również źródłem cennych przeciwutleniaczy, którym zawdzięcza swoje właściwości lecznicze przy niektórych chorobach.

Kiedy kawa pomaga

  • Zmęczenie i senność. Kofeina zawarta w kawie przyśpiesza akcję serca, na krótko podnosi ciśnienie krwi, przez co działa pobudzająco, usuwa zmęczenie i senność, Poprawiając krążenie mózgowe, kawa zwiększa zdolność koncentracji i zapamiętywania, ułatwia kojarzenie myśli i w efekcie sprzyja wysiłkowi intelektualnemu.

  • Odchudzanie. Kofeina sprzyja odchudzaniu. Naukowcy szwedzcy dowiedli, że kofeina zwiększa termogenezę, czyli proces, w którym nadmiar kalorii przetwarzany jest na energię cieplną, a nie tkankę tłuszczową.

  • Wytrzymałość sportowców. Z badania naukowego opublikowanego w Journal of Applied Physiology wynika, że popijanie napojów wzbogaconych kofeiną między kolejnymi treningami poprawia zaopatrzenie mięśni w glikogen, a to pozwala na osiąganie lepszych wyników. Inne badanie przeprowadzone na Uniwersytecie Illinois wykazało, że ekwiwalent kofeiny zawartej w 2 filiżankach kawy podanej kobietom na 2 godziny przed jazdą na rowerze, zmniejszał późniejsze bóle o 40% w porównaniu z grupą kontrolną. Naukowcy sądzą, że dzieje się tak dlatego, że kofeina blokuje neuroprzekaźniki, sygnalizujące uczucie dyskomfortu podczas ćwiczeń.

  • Krótkie drzemki. Kawa wypita bezpośrednio przed 15 - 30-minutową drzemką sprawi, że zbudzisz się rześka i wypoczęta. A to dlatego, że kofeina zaczyna działać dopiero po pół godzinie od spożycia.

  • Pamięć krótkoterminowa. Kofeina wyraźnie poprawia pamięć krótkoterminową Dowodzą tego badania naukowców z Akademii Medycznej w Innsbrucku.

  • Alergia i astma. Kofeina zawarta w kawie zmniejsza wydzielanie histaminy przez organizm, przez co zmniejsza objawy alergii i do pewnego stopnia im zapobiega. Kofeina zawarta w kawie działa rozkurczająco na mięśnie gładkie oskrzeli i w efekcie picie 2-3 filiżanek mocnej kawy dziennie może zmniejszyć ataki astmy.

  • Rak wątroby. Z badania przeprowadzonego przez szwedzkich naukowców wynika, że picie 2 filiżanek kawy dziennie zmniejsza ryzyko zachorowalności na raka wątroby średnio o 43%. Wpływa na to zawarty w kawie przeciwutleniający polifenol - kwas chlorogenowy.

  • Rak piersi. Dzięki polifenolom i kofeinie zawartym w kawie, kobiety pijące 4 lub więcej filiżanek kawy dziennie mogą zmniejszyć ryzyko zachorowania na raka piersi. Dowodzą tego badania opublikowane na łamach Journal of Nutrition.

Kiedy kawa szkodzi

  • Migreny. Filiżanka mocnej kawy może stłumić lekki ból głowy, ale jest równocześnie czynnikiem powodującym bóle głowy. Kofeina w pierwszym etapie działania może zmniejszyć ból głowy, ale później - na zasadzie „efektu odbicia” - wpływa na rozszerzenie naczyń mózgowych, powodując nawrót jeszcze silniejszego bólu głowy.

  • Osteoporoza. Nadmiar kofeiny zwiększa wydalanie wapnia, co powoduje „wykradanie” go z kości. Badania przeprowadzone w Harwardzie wykazały, że kobiety w średnim wieku, które piły 4 i więcej filiżanek kawy dziennie były trzykrotnie bardziej podatne na złamania kości niż te, które piły jej mało lub wcale.

  • Nadciśnienie. Kofeina nieznacznie podnosi ciśnienie tętnicze krwi, ale nie ma dowodów na to, żeby umiarkowane jej picie miało istotny negatywny wpływ na nadciśnienie. Należy jednak unikać picia kawy w okresie stresu, gdyż wtedy może znacząco podnieść ciśnienie krwi.

  • Wrzody żołądka. Kawa pobudza wydzielanie soków trawiennych i może zaostrzać chorobę wrzodową, chociaż nie ma dowodów na to, że kawa powoduje powstanie wrzodów. Badania wykazały natomiast, że zarówno zwykła kawa jak i bezkofeinowa pobudzają wydzielanie kwasu solnego oraz pepsyny, więc mogą zaostrzać dolegliwości wrzodowe.

  • Zaburzenia rytmu serca. Jeśli cierpisz na arytmię serca, nie musisz rezygnować całkowicie z kawy, ale rozsądne jest jej ograniczenie. Na ogół osoby z zaburzeniami rytmu serca nie powinny pić więcej niż 2 filiżanki kawy dziennie.

  • Zgaga. Ze względu na silne działanie zakwaszające, osoby cierpiące często na zgagę powinny ograniczyć jej picie.

  • Zespół jelita nadwrażliwego, refluks żołądkowy. Kawa, działając drażniąco, może nasilać dolegliwości u osób z zespołem jelita nadwrażliwego oraz refluksem żołądkowym.

  • Cholesterol. Jeśli masz za wysoki poziom cholesterolu pij kawę z filtra. Tak zaparzana kawa nie wpływa na wzrost cholesterolu. Naukowcom holenderskim udało się wyekstrahować z kawy parzonej ekspresowo substancję, którą nazwano „czynnikiem lipidowym”. Podwyższa ona poziom cholesterolu, a zwłaszcza jego szkodliwej frakcji LDL. Czynnik ten nie przechodzi przez filtry do kawy.

  • Nerwice. Ze względu na silne działanie pobudzające kofeiny, kawę powinni ograniczać wszyscy chorujący na nerwice i zaburzenia emocjonalne.

Pić kawę, czy nie pić?

Nie ma na to jednoznacznej odpowiedzi. Jednym szkodzą nawet niewielki ilości kawy, inni piją ją litrami i czują się po niej doskonale. Większość ekspertów od dietetyki jest jednak zgodna, że w przypadku zdrowych osób, kawa w umiarkowanych ilościach, czyli 1-3 filiżanek dziennie, nie powinna zaszkodzić.

oprac. bajar
źródła: Sekcja Kuchnia, poz. 8 oraz Yahoo!Health, Medical News Today i Journal of Nutrition

 

Zobacz również:

kawa a rak piersi


Kawa na raka piersi

Kawa i herbata dla sercowców


Kawa i herbata na serce

Kofeina a nowotwór skóry


Kofeina na raka skóry?