Życiodajna energia ch'i

Zasadnicza różnica między medycyną zachodnią a orientalną sprowadza się do podstawowej teorii wschodniej sztuki leczenia, że istnieje siła życiowa zwana energią ch’i, która przepływa przez człowieka w harmonii i równowadze. Taki stan jest stanem zdrowia. Jeżeli natomiast przepływ tej życiowej mocy jest zaburzony, następuje dysharmonia i brak równowagi i to jest właśnie choroba.

Drogi, którymi płynie energia ch’i zwane są meridianami. Aby usunąć blokadę wzdłuż którejś z dróg, lekarz praktykujący akupunkturę umieszcza w określonych punktach dróg specjalne igły, które generują impulsy wzdłuż meridianu, wpływając na centralny układ nerwowy i poprzez niego na narząd, któremu niezbędne jest przywrócenie równowagi. Na podobnej zasadzie działa akupresura, tylko zamiast igieł stosuje się ucisk na pewne punkty ciała.

Yin i yang

Energia ch’i manifestuje się poprzez siły dwóch biegunów: żeńskiego yin i męskiego yang. Stan zdrowia określany jest przez wahania tych dwóch przeciwstawnych sobie mocy.
Pojęcia yin i yang medycyna współczesna określa naukowymi terminami: układ przywspółczulny i współczulny lub stan uspokojenia i pobudzenia.

Yin to negacja, zimno, noc, księżyc, ciemność, wilgoć, bierność. W organizmie człowieka yin to prawa półkula mózgowa, autonomiczny układ nerwowy, niedoczynność, odprężenie, białko i tłuszcz, anabolizm.
Yang odpowiada takim wartościom jak pozytyw, ciepło, dzień, słońce, światło, suchość, aktywność. W organizmie człowieka yang to lewa półkula mózgowa, wegetatywny układ nerwowy, nadczynność, napięcie, minerały, katabolizm.

Wzrost siły yang oznacza zwiększoną żywotność organizmu, a przewaga yin – to spowolnienie w działaniu. Elementy yin i yang tłumaczą także przeciwstawne sobie funkcje współczulnego i przywspółczulnego układu nerwowego.

Także meridiany, którymi płynie energia, podzielić można na meridiany yin i yang.

Meridiany yin to meridiany: serca, nerek, krwiobiegu, wątroby, płuc i śledzionowo-trzustkowy.
Meridiany yang to meridiany: jelita cienkiego, pęcherza moczowego, pęcherzyka żółciowego, jelita grubego, żołądka i Potrójny Ogrzewacz.
Obie energie warunkują się wzajemnie i uzupełniają, prowadząc do harmonii i jedności. Zrównoważenie yin i yang oznacza dobre zdrowie, a przesunięcie energii w którąś ze stron jest przyczyną choroby.

Pięć elementów czyli pięć żywiołów

Bliski związek z układem yin i yang ma również system pięciu istniejących we wszechświecie elementów, którymi są: drzewo, ogień, ziemia, metal i woda. Mogą one uzupełniać się i wspierać lub toczyć walkę czyli działać na siebie destrukcyjnie.
Cykl wspierający to cykl, w którym poszczególne elementy nawzajem pobudzają się (drzewo pali się, by dać ogień, ogień po spaleniu się drzewa pozostawia popiół czyli ziemię, z ziemi powstaje metal, który pod wpływem temperatury topi się dając wodę, woda z kolei wspomaga wzrost drewna i cykl się zamyka).

Cykl destrukcyjny to cykl, w którym poszczególne elementy działają na siebie hamująco (drzewo rozsadza korzeniami skały czyli ziemię, ziemia wypija wodę i gasi ogień, ogień topi metal, a metal ścina drzewo).
Oba te cykle powinny być w równowadze, tak jak yin i yang. Jeśli tej równowagi nie ma, dochodzi do chorób.

Każdy z tych pięciu elementów jest związany z parą narządów yin i yang. I tak z drzewem jest związana wątroba i pęcherzyk żółciowy, z ogniem – serce i jelito cienkie, z ziemią – śledziona/trzustka i żołądek, z metalem – płuca i jelito grube, z wodą – nerki i pęcherz moczowy. Między parami tych narządów istnieją takie same powiązania, jak między pięcioma podstawowymi elementami, tzn. wpływają one na siebie wspierająco lub destrukcyjnie.

Energia krąży w organizmie przechodząc wszystkie pięć elementów i odpowiadające im narządy.
Każdemu żywiołowi przypisane są ponadto konkretne części ciała, tkanki, stany emocjonalne, smaki, kolory, zapachy, dźwięki, pory dnia, pory roku czy zjawiska klimatyczne.

Obserwując dokładnie pacjenta i zauważając w jakim momencie (porze dnia, roku, stanie emocjonalnym, warunkach pogodowych itd) występują lub nasilają się konkretne objawy, można postawić diagnozę. I tak np. pogorszenie się objawów w czasie letnich upałów świadczyć może o osłabieniu energii serca, złe znoszenie wiatru – to możliwe problemy z wątrobą. A uwzględniając barwy przypisane do konkretnych żywiołów, z żółtych białek oczu można wywnioskować nierównowagę w żywiole ziemi czyli zakłócenie energii w meridianie śledzionowo-trzustkowym i/lub meridianie żołądka.

Podobnie, na podstawie barwy, smaku czy natury, można zaszeregować rośliny lecznicze i warzywa do konkretnego żywiołu i przynależnych do niego narządów. W efekcie można dopasować do aktualnego stanu zdrowia odpowiednią dietę i lecznicze zioła, które wzmocnią energię tam gdzie jej brakuje.

Jak przywrócić równowagę energetyczną

Istnieje wiele różnych technik i możliwości wyrównywania krążącej w nas energii. Należą do nich m.in. akupunktura i akupresura, odżywianie makrobiotyczne i dieta pięciu przemian, joga, qigong, tai chi, reiki, jadżurweda, dżudo, aikido, oddychanie prana, techniki odprężające, jak też aktywna i bierna medytacja. Na zasadzie równowagi pięciu żywioów opiera się również chińska sztuka aranżacji przestrzeni Feng Shui.

barb
źródła: Sekcja Zdrowie, poz. 67, 83 i 86 

 

Zobacz również:

makrobiotyka - dieta i styl


Makrobiotyka

diagnostyka wizualna Orientu


Diagnostyka wizualna Orientu

Chińska medycyna


Fenomen chińskiej medycyny