Ćwiczenia dobre dla mózgu

Dwa nowe badania naukowe, jedno z udziałem ludzi, a drugie na zwierzętach, sugerują, że regularne ćwiczenia fizyczne mogą znacznie poprawić pamięć, chociaż różne rodzaje ćwiczeń inaczej wpływają na mózg.To pocieszająca wiadomość, zwłaszcza w naszym starzejącym się społeczeństwie, bo z wiekiem wszyscy jesteśmy narażeni na ryzyko zaburzeń poznawczych.

Po raz pierwszy wpływ ćwiczeń na mózg zauważyli w 1990 r. naukowcy z Salk Institute. W przełomowych badaniach wykazali oni, że organizmy myszy, którym umożliwiano ćwiczenia na kole jezdnym, w stosunku do niećwiczącej grupy kontrolnej, produkowały znacznie więcej komórek w tej części mózgu, która odpowiada za pamięć. Wyniki te przekładały się na lepszą sprawność ćwiczących myszy w testach pamięciowych.

Od tego czasu naukowcy ponawiają badania, by zrozumieć jak, na poziomie molekularnym, ćwiczenia poprawiają pamięć, a także, czy każdy typ ćwiczeń, w tym ćwiczenia siłowe, są korzystne dla mózgu.

Jednym z takich badań, tym razem na ludziach, było badanie naukowców z Uniwersytetu w Brytyjskiej Kolumbii, którego wyniki zostały opublikowane na łamach Journal of Aging. Badanie kanadyjskich naukowców przeprowadzone zostało na kilkudziesięciu kobietach w wieku od 70 do 80 lat, które cierpiały na łagodne zaburzenia poznawcze. A łagodne zaburzenia poznawcze w tym wieku to czynnik ryzyka demencji i choroby Alzheimera.

Wcześniej ta sama grupa naukowców stwierdziła, że ​​po treningu siłowym, starsze kobiety z łagodnymi zaburzeniami funkcji poznawczych wykazały poprawę pamięci skojarzeniowej czyli zdolności do przypominania sobie rzeczy w określonym kontekście, np. obce nazwisko czy sposób przedstawiania się.

Teraz naukowcy chcieli się przyjrzeć istotniejszym rodzajom pamięci oraz ćwiczeniom wytrzymałościowym.W tym celu przydzielili oni losowo badane kobiet do oddzielnych grup sześcio-miesięcznego nadzorowanego treningu.Jedna grupa podnosiła ciężary dwa razy w tygodniu, inna intensywnie spacerowała, a kobiety z grupy kontrolnej wykonywały tylko ćwiczenia rozciągające i tonujące.

Na początku i pod koniec 6-miesięcznego treningu, kobiety przeszły testy badające stan ich pamięci werbalnej i przestrzennej. Pamięć werbalna to, między innymi, zdolność do zapamiętania słów, a pamięć przestrzenna to zapamiętywanie, w jakiej przestrzeni rzeczy kiedyś znajdowały się.  Oba rodzaje pamięci pogarszają się wraz z wiekiem, a u osób z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi to pogorszenie jest znaczne.

W kanadyjskim badaniu okazało się, że u kobiet z grupy wykonującej ćwiczenia tonujące przez 6 miesięcy wzrosły zaburzenia poznawcze. W testach pamięci wypadły gorzej niż na początku badania.

Natomiast kobiety, które spacerowały albo wykonywały trening siłowy, uzyskały po sześciu miesiącach lepsze wyniki w prawie wszystkich testach poznawczych, niż na początku badania. Wystąpiły jednak niewielkie różnice w zależności od rodzaju treningu. O ile wyniki w testach na pamięć przestrzenną poprawiły się niemal jednakowo w obu grupach, to poprawa pamięci werbalnej okazała się bardziej znacząca u kobiet spacerujących.

Wyniki badań kanadyjskich pokrywają się z innym badaniem, przeprowadzonym na szczurach przez brazylijskich naukowców. Pod koniec sześciotygodniowego badania okazało się, że zarówno szczury, które zmuszano do wspinaczki z obciążeniem (symulacja ćwiczeń oporowych) jak i te, które biegały wykazały się lepszymi wynikami w testach pamięciowych niż przed badaniem. Ale najciekawsze było odkrycie dlaczego tak się działo. Okazało się, że mózgi biegaczy miały podwyższony poziom neurotrofiny czyli białka zwanego BDNF mającego kluczowe znaczenie dla rozwoju komórek mózgu. Mózgi szczurów wykonujących ćwiczenia oporowe nie wykazały zwiększonego poziomu neurotrofiny, ale za to u tych szczurów zarówno w mózgu jak i we krwi było więcej innego białka, czynnika wzrostu insulinopodobnego, potrzebnego dla wzrostu i podziału komórek. Substancja ta prawdopodobnie przyczynia się do przetrwania kruchych nowopowstałych neuronów.

Jakie stąd wnioski dla nas? Wiadomo, że poziom neurotrofin maleje z wiekiem oraz pod wpływem stresu i stanów depresyjnych i ma to wpływ na naszą zdolność do uczenia się i zapamiętywania. Dobrze więc wiedzieć, że możemy mieć wpływ na ten proces. Wystarczy regularnie ćwiczyć. Zdaniem Teresy Liu-Ambrose, profesor nadzwyczajnej w Centrum Badań Mózgu Uniwersytetu Kolumbii Brytyjskiej, która nadzorowała badanie z udziałem starszych kobiet, najlepiej dla mózgu byłoby wykonywać zarówno aerobik jak i ćwiczenia wytrzymałościowe, gdyż każde z tych ćwiczeń wpływa na inny aspekt zdolności poznawczych, prawdopodobnie dlatego, że uwalnia inne białka. Ale równie dobrze można skoncentrować się na jednym rodzaju ćwiczeń, które najbardziej nam odpowiada, gdyż różnice w efektach każdego z nich okazały się niewielkie, podczas gdy wpływ ćwiczeń w ogóle na poprawę funkcji poznawczych jest ogromny.

barb

źródła informacji o badaniach: nytimes.com i PubMed.gov

 

Zobacz również:

Jak intensywny spacer


Jak intensywny spacer?

Ruch a funcje poznawcze


Ruch na lepszą pamięć

Ruch a inteligencja


Jogging na inteligencję