Międzynarodowy Dzień Rodzin – już 15 maja! 

15 maja już po raz kolejny świętować będziemy Międzynarodowy Dzień Rodzin. W tym wyjątkowym dniu zwracamy szczególną uwagę na potrzeby dzisiejszych rodzin oraz trudności, jakie napotykają one w codziennym życiu. Na pierwszy plan wysuwa się choćby problem niepłodności – tak powszechny we współczesnym świecie, bo dotyczący nawet 1,5 miliona par w Polsce [1]. 

Niepłodność i bezpłodność – dwa zupełnie różne pojęcia…

…które niestety często ze sobą mylimy. Bezpłodność jest stanem całkowitej, nieodwracalnej niezdolności do poczęcia dziecka. Taki stan może wynikać np. z wrodzonego braku macicy lub jąder lub utraty tych narządów w ciągu życia (na skutek operacji, wypadku itp.).  Bezpłodności nie da się wyleczyć żadnymi dostępnymi metodami. Dla bezpłodnej pary jedyną szansą na posiadanie potomstwa jest więc adopcja. 

W przypadku niepłodności sytuacja wygląda już jednak inaczej. Niepłodność można leczyć odpowiednimi metodami. Wcześniej potrzebna jest oczywiście odpowiednia diagnostyka, która ustali, dlaczego konkretna para nie może począć dziecka. 

Na problem niepłodności zawsze patrzy się w kontekście pary. Niepłodność zawsze dotyczy obojga partnerów. Co więcej, mężczyzna może być w takim samym stopniu niepłodny, jak jego partnerka.  Dlatego, gdy pojawi się problem z poczęciem dziecka, na badania należy wybrać się razem. 

Czy to już niepłodność?

Pary, która przez miesiąc, dwa lub trzy miesiące bezskutecznie stara się o dziecko nie można jeszcze nazwać niepłodną. Aby to zrobić, musi minąć co najmniej 12 miesięcy regularnego współżycia (3-4 razy w tygodniu), oczywiście bez stosowania żadnych środków antykoncepcyjnych [2]. No dobrze, a co może właściwie powodować niepłodność? 

Nie możecie począć dziecka? Zastanówcie się, czy prowadzicie zdrowy tryb życia….

Dieta bogata w tłuszcze i uboga w witaminy i minerały, alkohol, papierosy, siedzący tryb życia, to czynniki, które mogą bardzo niekorzystnie wpłynąć na płodność – zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. Niekorzystnie wpłynie na nią również zmęczenie czy stres. Jeśli więc para chce jak najszybciej spełnić marzenie o rodzicielstwie, powinna najpierw zastanowić się, czy prowadzi higieniczny tryb życia i w razie potrzeby próbować wprowadzić pewne zmiany. 

Zaburzenia hormonalne lub wady w budowie narządu rodnego też mogą przyczynić się do niepłodności 

Hormony są niezbędne do zapłodnienia, a potem utrzymania ciąży. Gdy równowaga hormonalna zostanie zachwiana, poczęcie dziecka może być utrudnione. Przyczyną zaburzeń hormonalnych u kobiet może być np. zespół policystycznych jajników (PCOS), prowadzący do wzrostu stężenia androgenów – męskich hormonów płciowych. 

Wady w budowie narządów rodnych – macicy, pochwy, jajowodów czy jajników - również mogą przyczynić się do niepłodności. Tego typu zaburzenia usuwa się najczęściej chirurgicznie, jednak  operacja nie zawsze jest możliwa. 

Problemy z płodnością mogą być związane z celiakią lub nieprawidłowym kariotypem… 

Celiakia (trwała nietolerancja glutenu) i występujące przy niej niedobory pokarmowe mogą obniżyć płodność kobiety nawet o 40% [3].  Problem z poczęciem dziecka może pojawić się również w sytuacji, gdy któryś z partnerów posiada błędny kariotyp. Nieprawidłowości te wcale nie muszą być widoczne. Wręcz przeciwnie, często nawet nie jesteśmy ich świadomi. Niemniej jednak mogą one stanąć nam na drodze do rodzicielstwa. 

Zaburzyć płodność może też hemochromatoza

Jest to choroba genetyczna polegająca na nadmiernym kumulowaniu się żelaza w tkankach i narządach wewnętrznych, w tym w przysadce mózgowej i jądrach. Gdy organy te są przeładowane żelazem, przestają sprawnie funkcjonować, co staje się przyczyną poważnych problemów zdrowotnych. U kobiet hemochromatoza może doprowadzić do przedwczesnej menopauzy, u mężczyzn do tzw. hipogonadyzmu. Będzie się on objawiał m.in. zanikiem libido, zaburzeniami erekcji oraz pogorszeniem jakości plemników. Przysadka mózgowa i jądra nie są jedynymi narządami uszkadzanymi w hemochromatozie wrodzonej. Choroba niszczy również serce, wątrobę i trzustkę. Tylko szybka diagnoza może uchronić chorego przed niewydolnością tych narządów. 

Aby dowiedzieć się, czy w organizmie nie gromadzi się za dużo żelaza, sprawdza się tzw. parametry gospodarki żelazem. Jeśli badanie wykaże przeładowanie organizmu tym pierwiastkiem, wykonuje się badanie DNA celem zdiagnozowania hemochromatozy. Chodzi o identyfikację mutacji genetycznych prowadzących do choroby. Mutacje te dotyczą genu HFE. 

Niepłodność – wiemy o  niej coraz więcej…

Niepłodność staje się powoli chorobą cywilizacyjną. Na szczęście coraz więcej par chce znaleźć jej przyczynę. Najpewniej jest to spowodowane coraz większą świadomością oraz łatwiejszym dostępem do skutecznych metod leczenia niepłodności [2]. Nie zmienia to jednak faktu, że niepłodność wciąż stanowi duży problem społeczny, w związku z tym warto o nim mówić. Szczególnie w takie dni, jak Międzynarodowy Dzień Rodzin. 

Autor: Natalia Jeziorska, testDNA 

Źródła: 
[1] Stanowisko Zespołu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego dotyczące
[2] C. Łepecka-Klusek, A. B. Pilewska-Kozak, G. Jakiel, Niepłodność w świetle definicji choroby podanej przez WHO, „Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu” 2012, t. 18, nr 2, s. 163. 
[3] E. Waszczuk, W. Homola, Zaburzenia rozrodczości u chorych na celiakię, „Advances in Clinical and Experimental Medicine” 2006, 15, 6, s. 1097.

 

Zobacz również:

Otyłość w ciąży


Otyłość w ciąży

czy ćwiczyć w ciąży

Czy w ciąży można ćwiczyć?

Alkohol w ciąży


Alkohol w ciąży