Czy celiakia może powodować problemy z zajściem w ciąże i jej donoszeniem? 

Od dłuższego czasu bezskutecznie staracie się o dziecko? A może zdarzyło Wam się poronienie? Zrobiliście już chyba wszystkie podstawowe badania, ale żadne z nich nie wyjaśniło skąd biorą się Wasze problemy. Trudności z poczęciem dziecka i utrzymaniem ciąży mogą mieć związek z trwałą nietolerancją glutenu, czyli celiakią. Dowiedz się, w jaki sposób wpływa ona na płodność oraz co możecie zrobić, aby tę płodność poprawić. 

Czym jest gluten i dlaczego niektóre osoby go nie tolerują 

Gluten jest mieszaniną białek roślinnych, obecną w popularnych zbożach, głównie w pszenicy, życie, jęczmieniu i w owsie, który sam w sobie glutenu nie posiada, ale często bywa nim zanieczyszczony. Większość z nas nie ma problemów w trawieniem glutenu i może go jeść bez obawy o zdrowie. Są jednak osoby, którym gluten będzie bardzo szkodził. Nietolerancja glutenu może być chwilowa i minąć z czasem, może mieć też charakter trwały. Wówczas mamy do czynienia z celiakią – poważną chorobą autoimmunologiczną, warunkowaną nieprawidłowym układem genów.

Celiakia jest chorobą, która towarzyszy nam do końca życia 

Osoby cierpiące na celiakię (inaczej chorobę trzewną) muszą już na zawsze zrezygnować z glutenu, ponieważ spożywając go (nawet w śladowych ilościach) będą narażać się na przykre objawy, a w dalszej perspektywie na poważne powikłania (m.in. osteoporozę, nowotwór). 

Po czym poznamy, że to celiakia? W jej przebiegu mogą występować przewlekłe biegunki, na przemian z zaparciami, nudności i wymioty, anemia, bóle brzucha, wzdęcia, zmiany skórne, owrzodzenia w jamie ustnej albo…trudności z zajściem w ciążę i nawykowe poronienia…To oczywiście tylko niektóre spośród wielu możliwych dolegliwości towarzyszących trwałej nietolerancji glutenu. 

Problem polega jednak na tym, że chorzy często bagatelizują objawy celiakii, ponieważ są one mało specyficzne. Czasem mogą być też słabo nasilone albo nie występować wcale. Chorzy nie podejmują więc żadnych kroków, a  choroba rozwija się, siejąc coraz większe spustoszenie w organizmie. 

Celiakię wciąż za rzadko bierze się pod uwagę w diagnostyce niepłodności i poronień 

Tymczasem w licznych badaniach dowiedziono, że jedną z przyczyn niepłodności może być właśnie trwała nietolerancja glutenu. Celiakia utrudnia kobietom zajście w ciążę i wpływa na cykl menstruacyjny. Może też opóźnić moment wystąpienia u dziewczynki pierwszej miesiączki. W populacji kobiet zdrowych pojawia się ona średnio w 12,1 r.ż., u kobiet z celiakią w 13,5 r.ż. Zdarza się nawet, że u chorej, która wcześniej normalnie miesiączkowała dojdzie do wtórnego zaniku miesiączki. Kobiety z celiakią wcześniej wchodzą też w okres menopauzy. Ostatecznie celiakia może więc skrócić okres płodny [1] nawet o kilka lat. 

Celiakia wiąże się też z większym ryzykiem urodzenia dziecka o niskiej masie urodzeniowej, większym ryzykiem przedwczesnego porodu oraz nawykowych poronień. No dobrze, ale dlaczego właściwie celiakia powoduje problemy z płodnością? 

Problemy z zajściem w ciążę i poronienia są efektem niedoborów pokarmowych

W przebiegu celiakii dochodzi bowiem do wyniszczenia kosmków jelitowych, umożliwiających prawidłowe wchłanianie składników dostarczanych z pożywienia oraz substancji zawartych w lekach i suplementach diety. Zaburzenia wchłaniania jelitowego są przyczyną niedoborów ważnych dla płodności witamin i minerałów, w tym kwasu foliowego, żelaza, cynku, selenu, witaminy D oraz wapnia. Składniki te regulują proces podziału komórek oraz syntezę DNA,  są potrzebne do prawidłowego działania układu hormonalnego i produkcji hormonów, takich jak FSH i LH. Dzięki nim cykl menstruacyjny przebiega prawidłowo i dochodzi do owulacji, która jak wiadomo jest niezbędna do zapłodnienia. 

Warto dodać, że choroba trzewna będzie miała negatywny wpływ nie tylko na żeńską, ale też na męską płodność. 

Zanim wprowadzisz dietę,  zdiagnozuj celiakię 

Kiedyś w celu zdiagnozowania celiakii sięgało się przede wszystkim po testy serologiczne (przeciwciał typowych dla celiakii) i biopsję jelita cienkiego. Obecnie najważniejszą rolę w diagnostyce celiakii odgrywają testy genetyczne. Wykonuje się je w celu wykrycia układu genów odpowiedzialnego za rozwój choroby (Q2,2 i DQ2,5 oraz DQ8). Są to testy pewne i bardzo komfortowe, nie ma też możliwości, aby dały fałszywy wynik. 

Warto jednak pamiętać, że celiakii nie da się zdiagnozować jednym badaniem. Dlatego gdy wynik testu genetycznego potwierdzi obecność genów wywołujących celiakię, pacjenta kieruje się na dalsze badania, w tym wspomniane badania przeciwciał (całkowite IgA, anty-tTG2 w klasie IgA) i dopiero na podstawie wyników obu testów stawia diagnozę. Test genetyczny jest jednocześnie jedynym badaniem pozwalającym całkowicie wykluczyć celiakię, ponieważ jeśli badana osoba nie ma genów prowadzących do celiakii, to nigdy na nią nie zachoruje. 

Szansę na ciążę zwiększą  dieta bezglutenowa 

Przestrzegając ścisłej diety bezglutenowej, kobieta ma szansę uzupełnić braki witamin i minerałów, tak potrzebnych do zapłodnienia i prawidłowego przebiegu ciąży. Celiakia nie wyklucza więc możliwości posiadania zdrowego potomstwa, pod warunkiem, że chora osoba podda się leczeniu. 

Źródła: 
[1] T. Milewicz, M. Pulka, D. Galicka-Latała i in., Choroba trzewna – celiakia a płodność, „Przegląd Lekarki” 2011, 68, 9, s. 642. 
[2] E. Waszczuk, W. Homola, Zaburzenia rozrodczości u chorych na celiakię, „Advances in Clinical and Experimental Medicine” 2006, 15, 6, s. 1096. 

Autor: Natalia Jeziorska, www.testdna.pl 

 

Zobacz również:

Otyłość w ciąży


Otyłość w ciąży


Czy w ciąży można ćwiczyć?

Badania prenatalne


Badania prenatalne