Tlenek węgla potrzebuje mniej niż godziny, by zabić

Tlenek węgla czyli czad, powstaje podczas procesu niepełnego spalania materiałów palnych, występującego przy niedostatku tlenu w pomieszczeniu. A dzieje się tak wówczas, gdy w obawie przed zimnem uszczelnimy okna i drzwi i/lub pozaklejamy kratki wentylacyjne. Dlatego każdej zimy dochodzi do licznych zaczadzeń. I nie dotyczy to tylko użytkowników nieszczelnych pieców węglowych, jak często się uważa.

Źródłem czadu może być każde urządzenie grzewcze funkcjonujące na bazie gazu, drewna, węgla, oleju opałowego czy benzyny. Do zaczadzenia może więc dojść również w źle wentylowanej kuchni czy łazience wyposażonej w termę gazową. Niedostateczna ilość tlenu do spalenia paliwa powoduje nie tylko niepełne spalanie paliwa i w konsekwencji tworzenie się tlenku węgla. Przy małej ilości tlenu może również dojść do zaburzenia ciągu w przewodach kominowych (tak zwany odwrotny ciąg powietrza) i wydostawania się tlenku węgla do przestrzeni mieszkalnej.
Tlenek węgla jest nieco lżejszy od powietrza, co powoduje, że w zamkniętych pomieszczeniach gromadzi się głównie pod sufitem, przenika przez ściany i stropy do sąsiednich pomieszczeń.

Jak działa tlenek węgla?

Przede wszystkim czad działa podstępnie, a to dlatego, że jest niewyczuwalny: jest bezwonny i bezbarwny, nie posiada smaku, nie szczypie w oczy i nie „dusi w gardle”. Ma zdolność do wyjątkowo łatwego łączenia się z hemoglobiną (powinowactwo 300 razy szybsze od tlenu), w wyniku czego powstaje karboksyhemoglobina,(CO-Hb), stanowiąca zagrożenie dla wszystkich organizmów wykorzystujących hemoglobinę do transportu tlenu do tkanek. Efektem jest niedotlenienie tkanek i przy długotrwałym działaniu śmierć przez uduszenie. Głównym narządem atakowanym w ostrych zatruciach tlenkiem węgla jest mózg, który najwięcej „cierpi” w wyniku długotrwałej ekspozycji, niedotlenienia, obrzęku, drobnych wynaczynień, kwasicy metabolicznej.

Objawy zaczadzenia

Przy ekspozycji na wysokie stężenia tlenku węgla, już po kilku wdechach może nastąpić zgon człowieka, bez objawów ostrzegawczych, wskutek porażenia układu oddechowego oraz ostrej niewydolności układu krążenia. Powikłaniem zatruć tlenkiem węgla są zmiany zwyrodnieniowe w ośrodkowym układzie nerwowym, nerwobóle i niewydolność płuc, natomiast w zatruciach przewlekłych są to bóle i zawroty głowy, znużenie, zmiany w ośrodkowym układzie nerwowym objawiające się pogorszeniem pamięci, zdolności koncentracji i bezsennością.

Stopień zatrucia zależy przede wszystkim od czasu ekspozycji na tlenek węgla, jego stężenia we wdychanym powietrzu i objętości powietrza, którą wdychamy w ciągu każdej minuty, ale także od wieku, masy ciała. Najczęściej mamy do czynienia z następującymi objawami (wartości orientacyjne):

• stężenie 60-240 mg/m³ - po paru godzinach ekspozycji  występuje ból głowy,
• stężenie ok. 450 mg/m³ – po 1-2 godzinach: ból głowy, mdłości, wymioty, osłabienie mięśni, apatia,
• stężenie ok. 900-1000 mg/m³ – po 2 godzinach: zapaść, utrata przytomności,
• stężenie ok. 1800-2000 mg/m³ – po 20 minutach dochodzi do zapaści i ryzyka zgonu po 2 godzinach, 
• stężenie ok. 4000 mg/m³ - po 5-10 minutach dochodzi do zapaści i ryzyka zgonu po 30 minutach,
• stężenie ok. 8000 mg/m³ - po 1-2 minutach dochodzi do zapaści i ryzyka zgonu po 10-15 minutach,
• stężenie ok. 15000 mg/m³ - po 1-3 minutach następuje zgon.

Jak zapobiec zaczadzeniu?

  • zapewnij skuteczną wentylację w pomieszczeniach, w których występuje spalanie paliwa (pod żadnym pozorem nie zatykaj kratek wentylacyjnych!),

  • zadbaj o regularne sprawdzanie szczelności przewodów kominowych, ich systematyczne czyszczenie oraz sprawdzanie występowania dostatecznego ciągu powietrza,

  • systematycznie sprawdzaj ciąg powietrza we własnym zakresie np. poprzez przykładanie kartki papieru do kratki wentylacyjnej; jeśli nic nie zakłóca wentylacji, kartka powinna przywrzeć do kratki,

  • przed sezonem zimowym zleć kontrolę instalacji grzewczej, również tej do podgrzewania wody,

  • wietrz codziennie przynajmniej przez 10 minut wszystkie pomieszczenia, w których przebywają ludzie, w tym szczególnie pomieszczenia, w których zachodzi proces spalania a najlepiej zapewnij stałe niewielkie rozszczelnienie okien,

  • nie stosuj do ogrzewania pomieszczeń, w których stale przebywają ludzie gazowych przenośnych urządzeń promiennikowych i kuchni gazowych,

  • do wyposażenia mieszkania kupuj nowoczesne i bezpieczne urządzenia (kuchenki gazowe, przepływowe gazowe ogrzewacze wody), posiadające stosowne atesty, wyposażone w czujniki zabezpieczające przed zanikiem ciągu czy nieuzasadnionym wypływem paliwa,

  • wszelkie prace naprawcze, przeróbki, modernizacje i prace konserwacyjne przy urządzeniach na paliwo stałe, ciekłe i gazowe zlecaj tylko specjalistom posiadającym odpowiednie kwalifikacje,

  • urządzenia grzewcze eksploatuj zgodnie z ich instrukcją użycia dostarczoną przez producenta,

  • dodatkowo w pomieszczeniach, w których masz urządzenia grzewcze (poza elektrycznymi) możesz zainstalować czujnik tlenku węgla, który włączy alarm w przypadku gdy stężenie CO zbliżać się będzie do niebezpiecznego poziomu,

  • w przypadku zauważenia któregoś symptomów zaczadzenia u kilku osób przebywających w tym samym pomieszczeniu, należy natychmiast otworzyć szeroko okna, opuścić pomieszczenie i wezwać pogotowie.

Pamiętaj, czad zabija podstępnie i szybko!

barb
z wykorzystaniem materiałów z straz.gov.pl i straz.krakow.pl

 

Zobacz również:

Niebezpieczeństwa w kuchni


Niebezpieczeństwa ukryte w kuchni

Palenie w kominku niezdrowe


Palenie w kominku niezdrowe?

Smog elektromagnetyczny


Smog elektromagnetyczny