Spis treści

 

Kute żelazo

Dekoracyjne wyroby z żelaza znane były już wiele wieków przed naszą erą i przez cały ten długi okres nie przestały być cenione i poszukiwane. Przepiękne ogrodzenia, wrota, okucia do drzwi oraz mebli i drobną galanterię z kutego żelaza spotykamy we wszystkich muzeach, obiektach zabytkowych, kościołach czy pałacach. Współczesne rzemiosło kontynuuje tę tradycję, wykonując niekiedy bardzo piękne i wartościowe przedmioty. Kute żelazo zdobić może każde wnętrze - zarówno nowoczesne, w stylu rustykalnym, jak i staroświeckie z prawdziwymi antykami. W porównaniu z innymi metalami, kute żelazo nie jest kosztowne. Duże świeczniki, stojące lampy, żyrandole w formie starych latarni, kosze na parasole czy przybory do kominka, są stale poszukiwane. 

Trzeba jednak umieć odróżnić unikalny wyrób ręcznie wykuty przez prawdziwego artystę, od seryjnie robionych przedmiotów, malowanych dla szybkiego efektu farbą, imitującą kute żelazo. Inaczej konserwuje się te dwie grupy wyrobów.

Czyszczenie przedmiotów z kutego żelaza: przemywać szmatką zmoczoną w ciepłej, mydlanej wodzie z dodatkiem amoniaku (2 łyżki stołowe na 1l wody). Po wysuszeniu sprawdzić dokładnie czy nie ma śladów rdzy. Rdza jest największym wrogiem żelaza i należy ją natychmiast likwidować.

Powierzchowne ślady rdzy usuwa się metalową szczotką lub papierem ściernym. Po oczyszczeniu należy wetrzeć odrobinę oleju lnianego z dodatkiem sadzy. Po kilku godzinach można już polerować wełnianą szmatką. Można też cały przedmiot (łącznie z oczyszczoną ze rdzy częścią) posmarować mieszaniną nafty i oleju jadalnego (2 łyżki nafty i 1 łyżka oleju). Po upływie 24 godz. przetrzeć miękką flanelką i polerować wełnianą szmatką, a pozostałe jeszcze ślady rdzy - przetrzeć papierem ściernym, wypolerować.

Jeśli rdza poczyniła głębsze szkody, a przedmiot jest nieduży (np. staroświeckie żelazko do prasowania, ramka do fotografii, mały świecznik), dobrze jest włożyć go na 24 godz. do większego naczynia wypełnionego naftą. Po wyjęciu przetrzeć flanelką, a jeśli potrzeba i papierem ściernym.

Ślady rdzy na przedmiotach dużych (jak podstawa wysokiej lampy, balustrada schodów wewnętrznych, żyrandol) lub takich, których nie można odłączyć od większego obiektu (np. stare i delikatne okucia szaf i skrzyń), należy przetrzeć papierem szklistym, maczanym w nafcie lub posmarować mieszaniną nafty i oleju (patrz - powierzchowne ślady rdzy).

Okucia z kutego żelaza - zwykle na starych, ciężkich meblach, skrzyniach czy skrzydłach drzwi - należy oczyścić drucianą szczotką, aby usunąć utlenioną warstewkę z ich powierzchni. Następnie pociągnąć grafitem rozrobionym pokostem.

Przedmioty znajdujące się wewnątrz budynku można dla uzyskania większego efektu i w celach konserwacji, powlec cienką warstwą bezbarwnego wosku. Przedmiot lekko rozgrzewamy, kładąc na piecu czy grzejniku, i dotykamy kawałkiem wosku, lekko przeciągając. Po kilku godzinach całość polerujemy wełnianą szmatką.

Przedmioty, znajdujące się na zewnątrz budynku, jak kraty okienne, balustrady balkonów, latarnie, ogrodzenie, narażone bezpośrednio na wpływy atmosferyczne, powinny być zabezpieczone wyjątkowo starannie. Po usunięciu śladów rdzy za pomocą drucianej szczotki czy papieru ściernego trzeba je pomalować minią, a następnie cienką warstwą pasty grafitowej (mieszanina sproszkowanego grafitu i oleju lnianego). Zabieg taki daje kolor najbardziej zbliżony do naturalnej barwy kutego żelaza. Można też stosować bezbarwny lakier do metali, który jest dobrym zabezpieczeniem, ale niestety ma bardzo intensywny połysk.

Przedmioty imitujące kute żelazo i malowane czarną farbą olejną - myje się szmatką zwilżoną w ciepłej mydlanej wodzie. Uzupełniać ubytki farby. Jeśli pozostają w mieszkaniu, można powlec je cienką warstewką białego wosku, jeśli, na zewnątrz - bezbarwnym lakierem do metalu.

Porady zaczerpnięte z poradnika Sekcja Dom i Ogród, poz. 1.

Zobacz również:

Jak kolor zmienia wnętrze


Jak kolor zmienia wnętrze

Modernizacja starych mebli


Zmodernizuj stary mebel

Wszystko o malowaniu


Wszystko o malowaniu